Układ hamulcowy pozwala kontrolować prędkość i zatrzymać samochód przed przeszkodą. Działa prawidłowo tylko wtedy, gdy w jego hydraulice jest sam płyn, bez powietrza. Odpowietrzanie hamulców usuwa powietrze z układu po naprawie albo wymianie płynu.
Jak wygląda schemat układu hamulcowego?
Ze względu na budowę hamulce samochodów osobowych dzieli się na tarczowe i bębnowe. Ze względu na sposób uruchamiania wyróżnia się układy hamulcowe hydrauliczne, pneumatyczne, mechaniczne i mieszane. W samochodach osobowych hamulec zasadniczy jest hydrauliczny, a postojowy mechaniczny albo elektryczny.
Hydrauliczny układ hamulcowy składa się z pedału hamulca, pompy hamulcowej ze zbiorniczkiem płynu, przewodów sztywnych i elastycznych oraz elementów przy kołach: zacisków z klockami i tarczami albo cylinderków ze szczękami i bębnami. Płyn hamulcowy przenosi ciśnienie z pompy hamulcowej do zacisków lub cylinderków. Większość samochodów ma też wspomaganie (serwo) i moduł ABS.
Najszybciej zużywają się klocki hamulcowe. Po kształcie zużycia klocków widać, czy zacisk pracuje prawidłowo.
Rodzaje układów hamulcowych
W zależności od typu pojazdu budowa układu hamulcowego może być różna. W hydraulicznym układzie najważniejsza jest pompa hamulcowa. Naciśnięcie pedału przesuwa jej tłoki i wytwarza ciśnienie, które płyn przenosi do tłoczków przy kołach. Tłoczki dociskają klocki do tarcz albo rozpierają szczęki w bębnach i koło zwalnia.
W hamulcu tarczowym tłoczki umieszczone w zacisku dociskają klocki hamulcowe do tarczy, która obraca się razem z kołem. Tarcze są z przodu w praktycznie wszystkich nowszych samochodach, a w wielu także z tyłu.
Pneumatyczny układ hamulcowy stosuje się głównie w samochodach ciężarowych, autobusach i pojazdach szynowych. Sprężone powietrze pozwala uzyskać dużą siłę potrzebną do wyhamowania ciężkiego pojazdu.
Jak sprawdzić ABS w samochodzie?
ABS to system zapobiegający blokowaniu kół podczas hamowania. Składa się z czujników prędkości obrotowej kół, sterownika oraz modułu hydraulicznego z zaworami i pompą, który reguluje ciśnienie w poszczególnych obwodach. Koła się nie blokują, a kierowca zachowuje sterowność.
Usterkę ABS zwykle sygnalizuje kontrolka na desce rozdzielczej. Częstą przyczyną jest czujnik prędkości koła, jego przewód albo pierścień impulsowy. Sprawdzenie ABS w samochodzie polega na odczycie kodów błędów testerem diagnostycznym i kontroli tych elementów. Przy niesprawnym ABS hamulce nadal działają, ale przy mocnym hamowaniu koła mogą się blokować.
Jak odpowietrzyć układ hamulcowy?
Odpowietrzenie układu hamulcowego jest potrzebne zawsze, gdy do hydrauliki mogło dostać się powietrze: po wymianie przewodu, zacisku, cylinderka albo pompy hamulcowej, przy wymianie płynu hamulcowego i po spadku poziomu płynu poniżej minimum w zbiorniczku.
Zapowietrzone hamulce – objawy
Zapowietrzony układ hamulcowy daje miękki, gąbczasty pedał, który wchodzi głębiej niż zwykle. Czasem hamulec zaczyna działać dopiero po kilkukrotnym naciśnięciu pedału. Podobne objawy daje nieszczelność albo uszkodzona pompa hamulcowa, dlatego przed odpowietrzaniem sprawdza się szczelność układu.
Kolejność odpowietrzania hamulców
Ogólna zasada mówi, że odpowietrzanie hamulców zaczyna się od koła najdalej oddalonego od pompy hamulcowej i kończy na kole najbliższym. W samochodzie z kierownicą po lewej stronie daje to zwykle kolejność: prawe tylne koło, lewe tylne koło, prawe przednie koło i lewe przednie koło. Producenci podają jednak własną kolejność, zależną od podziału obwodów hamulcowych, i to ona jest wiążąca.
Przy każdym kole otwiera się zawór odpowietrzający i wypycha płyn, aż wypływa bez pęcherzyków powietrza. Można to zrobić we dwie osoby, pompując pedałem, albo urządzeniem ciśnieniowym podłączonym do zbiorniczka. Poziom płynu w zbiorniczku nie może w tym czasie spaść poniżej minimum, bo układ zassie nowe powietrze.
Kolejność odpowietrzania hamulców z ABS
W układzie z ABS powietrze może zostać w module hydraulicznym. Przy zwykłej wymianie płynu wystarcza najczęściej standardowa procedura i kolejność podana przez producenta. Jeżeli jednak powietrze dostało się do modułu, na przykład po opróżnieniu zbiorniczka albo wymianie samego modułu, odpowietrzenie może wymagać uruchomienia pompy i zaworów ABS testerem diagnostycznym.
Odpowietrzanie hamulców – dlaczego jest ważne?
Powietrze się spręża, płyn hamulcowy praktycznie nie. Każdy pęcherzyk zabiera część skoku pedału, wydłuża drogę hamowania, a przy mocnym hamowaniu pedał może wejść niemal do podłogi. Po każdej naprawie hydrauliki pedał musi być twardy i stały.
Powietrze to jeden problem, drugim jest woda w płynie. Płyn hamulcowy z czasem pochłania wilgoć, dlatego płyn hamulcowy trzeba okresowo wymieniać, a nie tylko odpowietrzać układ.
W IRMAR przy ul. Makuszyńskiego 19 w Krakowie odpowietrzamy układ przy wymianie płynu hamulcowego i po każdej naprawie układu hamulcowego, w której otwierana jest hydraulika. Tel. 518 840 464.