Nie ma jednego przebiegu, po którym klocki hamulcowe trzeba wymienić w każdym samochodzie. W jednym aucie mogą zużyć się stosunkowo szybko, a w innym przy podobnym przebiegu nadal mieć duży zapas materiału ciernego.
Dużo zależy od sposobu jazdy. Samochód używany głównie w mieście hamuje znacznie częściej niż auto pokonujące większość kilometrów w trasie. Znaczenie mają również masa samochodu, konstrukcja układu hamulcowego, styl jazdy oraz stan tarcz i zacisków.
Dlatego o wymianie najlepiej decydować na podstawie rzeczywistego stanu hamulców, a nie samego przebiegu.
Jak poznać, że klocki hamulcowe mogą być zużyte?
Najbardziej oczywistym sygnałem jest komunikat lub kontrolka zużycia, jeżeli samochód ma odpowiedni czujnik. Brak komunikatu nie oznacza jednak, że klocki na pewno są w dobrym stanie.
Hamulce trzeba sprawdzić również wtedy, gdy pojawi się:
- metaliczny albo nietypowy dźwięk podczas hamowania,
- wyraźna zmiana sposobu działania hamulców,
- nierówne hamowanie,
- przegrzewanie jednego z kół,
- widoczne nierównomierne zużycie klocków,
- duży odstęp czasu od ostatniej kontroli układu hamulcowego.
Sam pisk nie przesądza jeszcze o zużyciu klocków. Hałas może powodować również stan tarczy, zabrudzenie, drgania albo sposób pracy klocka w zacisku. Dlatego przed wymianą ogląda się cały hamulec w danym kole.
Hałas dochodzący z kół może jednak świadczyć o zużyciu. Część klocków ma mechaniczny wskaźnik – metalową blaszkę, która przy cienkiej okładzinie zaczyna ocierać o tarczę i piszczy. Zgrzyt metalu o metal oznacza zwykle, że materiał cierny się skończył i płytka nośna trze o tarczę.
Elektryczny czujnik zużycia montuje się najczęściej tylko w jednym klocku na osi. Komunikat informuje więc o stanie jednego klocka, a nie wszystkich, a na osi bez czujnika klocki trzeba sprawdzać wzrokowo.
Jak wyglądają zużyte klocki hamulcowe?
Zużyty klocek hamulcowy ma cienką warstwę materiału ciernego na metalowej płytce nośnej. Grubość okładziny często da się ocenić po zdjęciu koła, przez otwór kontrolny w zacisku. Na wielu klockach w okładzinie jest nacięcie. Gdy przestaje być widoczne, materiał cierny jest na wyczerpaniu i klocki kwalifikują się do wymiany.
Do wymiany są też klocki z wykruszoną albo odspojoną od płytki okładziną, ze śladami przegrzania oraz klocki zużyte ukośnie lub tylko z jednej strony. Nierówne zużycie klocków wskazuje zwykle na problem z zaciskiem albo prowadnicami.
Co ile kilometrów wymienia się klocki hamulcowe?
Nie ma jednego prawidłowego interwału dla wszystkich samochodów.
Klocki mogą wytrzymać kilkadziesiąt tysięcy kilometrów, ale żadnej konkretnej wartości nie należy traktować jako sztywnej granicy wymiany.
Samochód poruszający się głównie po Krakowie i w ruchu miejskim może zużywać klocki szybciej niż auto pokonujące większość kilometrów na drogach szybkiego ruchu. Znaczenie mają częstotliwość hamowania, masa auta, skrzynia biegów, styl jazdy, rodzaj klocków oraz wielkość tarcz.
Dlatego zapis typu „klocki wymienia się co 30 000 km” może być mylący.
Znacznie lepszym punktem odniesienia jest sprawdzenie grubości materiału ciernego i sposobu jego zużycia.
Dlaczego jeden klocek może zużyć się szybciej od drugiego?
Jeżeli jeden klocek jest wyraźnie cieńszy od drugiego, nie wystarczy założyć nowego kompletu i zakończyć naprawę.
Przyczyną może być ograniczony ruch prowadnic zacisku, problem z tłoczkiem albo nieprawidłowa praca samego klocka w jarzmie. W takiej sytuacji nowe klocki mogą ponownie zużyć się nierównomiernie.
Dlatego przed wyrzuceniem starych klocków trzeba obejrzeć, jak się zużyły. Często właśnie po nich widać, że problem dotyczy również prowadnic albo zacisku.
Czy przy wymianie klocków trzeba wymieniać tarcze?
Nie zawsze.
Jeżeli tarcza ma odpowiednią grubość, jej powierzchnia jest w dobrym stanie i nie ma uszkodzeń wymagających wymiany, można zamontować nowe klocki bez wymiany tarcz.
Tarcze trzeba jednak ocenić osobno. Ważna jest ich grubość w stosunku do wartości minimalnej przewidzianej dla danego elementu, stan powierzchni roboczej, obecność głębokich rowków, pęknięć oraz śladów przegrzania. Wymiany wymaga też tarcza ze zbyt dużym biciem poosiowym, które daje drgania pedału i kierownicy podczas hamowania.
Jeżeli tarcza jest mocno zużyta albo uszkodzona, wymiana samych klocków może nie być wystarczająca.
Zależność działa też w drugą stronę: przy wymianie tarcz hamulcowych klocki wymienia się razem z nimi, bo stary klocek jest dopasowany do profilu zużytej tarczy.
Ile trwa wymiana klocków hamulcowych?
Sama wymiana klocków w sprawnym układzie hamulcowym zwykle nie jest długą naprawą.
Czas pracy może się jednak wydłużyć, jeżeli zacisk, prowadnice albo mocowania są zapieczone lub podczas demontażu wyjdą dodatkowe problemy.
Inaczej wygląda wymiana zużytych klocków w sprawnym hamulcu, a inaczej naprawa układu, w którym jeden klocek jest zużyty znacznie mocniej, tłoczek ciężko pracuje albo zacisk nie zwalnia prawidłowo po hamowaniu.
Dlatego przed rozpoczęciem pracy trzeba ocenić nie tylko same klocki, ale również elementy, z którymi współpracują.
Wymiana klocków hamulcowych z tyłu
Na każdym kole z hamulcem tarczowym pracują zwykle dwa klocki, więc komplet na jedną oś to cztery sztuki. Z tyłu wymiana bywa bardziej pracochłonna, jeżeli w zacisku jest mechanizm hamulca postojowego: tłoczek trzeba wkręcić specjalnym narzędziem, a przy elektrycznym hamulcu postojowym (EPB) cofnąć go w trybie serwisowym przy użyciu testera diagnostycznego. W części samochodów z tyłu nie ma w ogóle klocków, tylko hamulce bębnowe ze szczękami. Przy ich kontroli sprawdza się też szczelność cylinderków i stan linki hamulca ręcznego.
Co warto sprawdzić razem z klockami?
Przy wymianie lub kontroli klocków ogląda się cały hamulec na danej osi.
Należy zwrócić uwagę przede wszystkim na:
- stan i grubość tarcz hamulcowych,
- sposób zużycia starych klocków,
- pracę prowadnic zacisku,
- pracę tłoczka,
- stan osłon gumowych,
- swobodę przesuwania się klocków,
- oznaki przegrzania.
Jeżeli tarcza jest mocno zużyta, nowy klocek nie będzie pracował z nią prawidłowo. Jeżeli zacisk nie porusza się swobodnie, nowe klocki mogą zacząć zużywać się nierówno albo powodować przegrzewanie koła.
Dlatego sama informacja, że „klocek jest cienki”, nie zawsze wystarcza do określenia zakresu naprawy.
Przy wymianie klocków prowadnice zacisku czyści się i smaruje, a gniazda klocków w jarzmie oczyszcza z rdzy. Bez tego nowy klocek może się zawieszać i zużywać nierówno. Znaczenie ma też dobór części: najtańsze klocki nie zawsze dobrze znoszą wysoką temperaturę i obciążenia mechaniczne.
Kiedy umówić kontrolę hamulców?
Hamulce trzeba sprawdzić, jeżeli pojawiła się kontrolka zużycia, nietypowy hałas, jedno z kół jest wyraźnie cieplejsze od pozostałych albo od ostatniej kontroli minęło dużo czasu.
Nie należy czekać do momentu, aż materiał cierny zużyje się całkowicie. W skrajnym przypadku metalowa część klocka może zacząć pracować bezpośrednio o tarczę i zwiększyć zakres późniejszej naprawy.
Jeżeli samochód jest używany głównie w ruchu miejskim, częsta kontrola hamulców ma szczególne znaczenie ze względu na dużą liczbę hamowań.
Dobrym momentem na kontrolę jest sezonowa zmiana opon na letnie albo zimowe. Koła są wtedy zdjęte, więc grubość klocków, stan tarcz i przewodów hamulcowych można ocenić bez dodatkowego demontażu. Układ hamulcowy sprawdza się też podczas okresowego przeglądu samochodu.
Kontrolę hamulców i wymianę klocków hamulcowych wykonujemy w IRMAR przy ul. Makuszyńskiego 19 w Krakowie, tel. 518 840 464.