Geometria kół to ich ustawienie względem siebie i względem osi pojazdu. Od niej zależy, czy auto jedzie prosto, jak reaguje na ruch kierownicą i jak równo zużywają się opony. Wystarczą niewielkie odchylenia od normy, żeby jazda stała się męcząca, a opony i części zawieszenia zużywały się szybciej.
Z jakich parametrów składa się geometria kół
Kierowcy zwykle interesują się geometrią dopiero wtedy, gdy pojawiają się wyraźne problemy z prowadzeniem. Poza pasjonatami motoryzacji mało kto wie, jak ustawione są koła w jego aucie, a tym bardziej, że koła samochodu prawie nigdy nie są ustawione idealnie równolegle. Na geometrię składa się kilka parametrów:
- zbieżność kół,
- kąt pochylenia koła,
- kąt pochylenia osi sworznia zwrotnicy,
- kąt wyprzedzenia osi sworznia zwrotnicy.
Parametry są ze sobą powiązane i wymagają dokładnego pomiaru, dlatego ich ustawienie to praca dla mechanika ze sprzętem pomiarowym, a nie do zrobienia „na oko”.
Zbieżność i rozbieżność kół
Zbieżność opisuje ustawienie kół jednej osi względem siebie. Jeżeli przednie koła są skierowane lekko do wewnątrz, mówimy o zbieżności. Jeżeli na zewnątrz, mówimy o rozbieżności. Wartości podaje się w stopniach, z dokładnością do dziesiątych, a nawet setnych części stopnia.
Objawy nieprawidłowej geometrii kół
Problemy z geometrią rozpozna każdy kierowca. Najbardziej typowe jest ściąganie auta w jedną stronę albo „myszkowanie”, czyli trudność z utrzymaniem toru jazdy na długich, prostych odcinkach. Jeżeli na autostradzie auto wyraźnie ściąga w którąś stronę i trzeba stale korygować kierunek, przyczyną bardzo często jest ustawienie zbieżności.
Drugi sygnał to nierówne zużycie opon, czyli szybsze ścieranie się bieżnika na jednej krawędzi. Za taki obraz zwykle odpowiada właśnie geometria.
Najczęstsze przyczyny zaburzenia geometrii kół
Geometria zależy bezpośrednio od stanu zawieszenia i układu kierowniczego, a te elementy można uszkodzić na wiele sposobów. Najczęściej dzieje się to po wjechaniu w dziurę z dużą prędkością albo po zbyt mocnym najechaniu na krawężnik. Taki wypadek może wygiąć drążek kierowniczy, zdeformować felgę albo uszkodzić inne części układu.
Geometria rozstraja się też bez wyraźnego powodu. Wiele elementów zawieszenia ma metalowo-gumowe części tłumiące drgania, które z czasem się zużywają. Dotyczy to zwłaszcza silentblocków i sworzni wahacza oraz końcówek drążków kierowniczych. Luzy, które w nich powstają, zmieniają parametry ustawienia kół.
Kiedy sprawdzać ustawienie kół i dlaczego zimą ma to szczególne znaczenie: ustawianie geometrii przed zimą.
Jak wygląda ustawianie geometrii kół
Regulacja zbieżności przednich kół wymaga sprzętu pomiarowego o dużej dokładności, który mają zwykle tylko dobrze wyposażone warsztaty. Zanim mechanik zajmie się samą geometrią, powinien sprawdzić elementy zawieszenia, o których była mowa wyżej: wahacze, ich sworznie, drążki kierownicze i ich końcówki. Jeżeli któraś z tych części ma luz, trzeba ją najpierw wymienić.
Dopiero przy sprawnym zawieszeniu ma sens pomiar i ustawienie geometrii kół 3D. Ustawia się parametry fabryczne podane przez producenta pojazdu. Wynikają one z długich testów, więc nie ma powodu, żeby je zmieniać.
Geometria kół a bezpieczeństwo
Usterek geometrii nie powinno się odkładać, bo chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo. Jazda ze źle ustawioną zbieżnością przednich kół grozi opóźnioną reakcją auta na ruch kierownicą, utratą panowania w zakrętach i niepewnym zachowaniem przy gwałtownych manewrach.
Długa jazda z nieprawidłową geometrią niszczy opony. Rosną też koszty eksploatacji: opona, która nie przylega do jezdni właściwą powierzchnią, stawia większy opór toczenia i podnosi zużycie paliwa. Z czasem zła geometria skraca też życie elementów zawieszenia, co prowadzi do kolejnych usterek. Dlatego ustawienie kół dobrze jest sprawdzić przy wymianie opon i przy każdej naprawie zawieszenia.