Wspomaganie kierownicy ma dziś niemal każdy samochód osobowy. Kiedy przestaje działać, na stałe albo tylko chwilami, kierownica nagle robi się ciężka, a kierowca odzwyczajony od mocnego kręcenia kołem łatwo się denerwuje. Najczęstszym źródłem kłopotu w układach hydraulicznych jest pompa wspomagania albo brak płynu.
W samochodach stosuje się trzy rodzaje wspomagania: hydrauliczne, elektrohydrauliczne i elektryczne. Elektryczne wykorzystuje silnik elektryczny i nie wymaga wymiany płynu. Jego naprawa po awarii jest jednak bardzo droga, głównie dlatego, że to układ zblokowany. Pompa i płyn wspomagania pracują w układach hydraulicznych i elektrohydraulicznych, więc objawy awarii pompy wspomagania dotyczą właśnie ich.
Jak działa wspomaganie kierownicy?
We wspomaganiu hydraulicznym pompę napędza pasek wieloklinowy, który przenosi napęd z koła pasowego na wale korbowym silnika. Pompa pracuje cały czas. We wspomaganiu elektrohydraulicznym pompę napędza silnik elektryczny, który włącza się dopiero wtedy, gdy kierowca skręca.
Pompa wytwarza ciśnienie płynu wspomagania. Gdy kierownica stoi w miejscu, płyn omija zawory sterujące, a do komór przekładni odpowiedzialnych za wspomaganie trafia go niewiele. Gdy kierowca skręca, np. w lewo, lewy zawór sterujący odcina powrót płynu do zbiornika. Płyn pod ciśnieniem wpływa do lewej komory przekładni i pomaga obrócić koła, więc skręt nie wymaga siły. Kiedy kierownica wraca do pozycji na wprost, zawór się otwiera, a płyn wraca do zwykłego obiegu.
Objawy uszkodzonej pompy wspomagania kierownicy
Po czym poznać, że pompa wspomagania jest zepsuta albo zaczyna się psuć:
- brak wspomagania, czyli kierownicę trzeba mocno obracać przy skręcaniu,
- wspomaganie działa z przerwami, tzw. zacinanie się pompy,
- pompa wyje przy ruchach kierownicą, co zwykle świadczy o ubytku płynu, np. przez wyciek,
- na desce rozdzielczej zapala się kontrolka ostrzegawcza, a w pamięci sterownika zapisuje się błąd (we wspomaganiu elektrohydraulicznym).
Takie objawy nie zawsze oznaczają, że pompa jest uszkodzona. Często winne są wycieki płynu, np. przez zestarzałe gumowe uszczelnienia. Jazda z ubytkiem płynu może jednak doprowadzić do zatarcia pompy i jej całkowitego zniszczenia.
Dlatego przy ciężko chodzącej kierownicy pierwszym krokiem jest sprawdzenie poziomu płynu w zbiorniczku i szukanie śladów wycieku na przewodach, pompie i przekładni kierowniczej. Uzupełnienie płynu bez znalezienia wycieku pomaga tylko na chwilę.
Przyczyny braku wspomagania kierownicy
- brak płynu w układzie, najczęściej przez nieszczelność przekładni kierowniczej albo przewodów,
- awaria sterownika elektronicznego (wspomaganie elektrohydrauliczne),
- awaria silnika elektrycznego albo przewodów zasilających i sygnałowych (wspomaganie elektrohydrauliczne),
- problem z paskiem wieloklinowym (wspomaganie hydrauliczne),
- awaria samej pompy wspomagania,
- awaria czujnika, który dostarcza dane do układu wspomagania, np. czujnika skrętu kierownicy (wspomaganie elektrohydrauliczne),
- inne przyczyny, które wychodzą dopiero przy diagnostyce.
Naprawa wspomagania kierownicy
Naprawa zaczyna się od znalezienia przyczyny. Cały układ trzeba sprawdzić pod kątem nieszczelności, odczytać kody błędów i skontrolować czujniki oraz urządzenia elektryczne, np. silnik napędzający pompę. Przy wspomaganiu hydraulicznym sprawdza się też stan i napięcie paska wieloklinowego.
Jeżeli winna jest sama pompa, można ją zregenerować albo zamontować nową. Oba warianty opisujemy przy usłudze naprawa pompy wspomagania.
Po montażu nowej lub zregenerowanej pompy układ zwykle się płucze i zalewa świeżym płynem zgodnym ze specyfikacją producenta. Dlatego wymiana płynu wspomagania kierownicy często jest częścią takiej naprawy.
W sklepach można kupić płyny albo dodatki do płynów wspomagania, które powodują pęcznienie uszczelek. Teoretycznie poprawia to szczelność układu i ogranicza wycieki. W praktyce nic nie zastąpi wymiany uszkodzonych uszczelek na nowe.