Układ wydechowy odpowiada za oczyszczanie spalin i wyciszenie silnika. Siedzi pod autem, nie widać go na co dzień, więc łatwo o nim zapomnieć. A to przez niego silnik „wydycha” wszystko, co zostaje po spalaniu.
Silnik napędza auto dzięki spalaniu mieszanki paliwa i powietrza w cylindrach. Skutkiem ubocznym są hałas i spaliny, w których są szkodliwe gazy i sadza. Wydech ma ograniczyć jedno i drugie: odprowadza spaliny z silnika, oczyszcza je po drodze i wycisza. Normy emisji spalin są coraz ostrzejsze, więc współczesny wydech ma więcej elementów niż kiedyś.
Kolejno wygląda to tak. Kolektor wydechowy zbiera spaliny z cylindrów. W autach z turbo kieruje je najpierw do turbiny turbosprężarki. Potem spaliny płyną do katalizatora, a w dieslach i części nowszych benzyn także do filtra cząstek stałych. Sondy lambda przed katalizatorem i za nim mierzą zawartość tlenu, dzięki czemu sterownik dobiera mieszankę i sprawdza pracę katalizatora. Na końcu są tłumiki, które wyciszają wydech, i końcówka, którą spaliny wychodzą na zewnątrz.
Kiedy wydech robi się coraz głośniejszy, rośnie spalanie, coś buczy albo drga pod podłogą, trzeba go obejrzeć. W starszych autach usterkę zwykle słychać. Nowsze samochody same zgłaszają część problemów kontrolką, na przykład gdy szwankuje sonda lambda, katalizator albo filtr cząstek stałych.
Poza zwykłym zużyciem wydechowi szkodzą uderzenia, na przykład przy najechaniu na krawężnik, i rdza. Woda i sól drogowa atakują go od zewnątrz, a skroplona para wodna ze spalin od środka.
Uszkodzony wydech szkodzi nie tylko środowisku. Zatkany katalizator albo filtr dławi silnik, auto traci moc i więcej pali. Nieszczelny wydech może wpuszczać spaliny do kabiny. Na przeglądzie sprawdza się skład spalin, a przy kontroli drogowej można też sprawdzić głośność auta. Nie ma sztywnego terminu wymiany elementów wydechu, więc najlepiej reagować na pierwsze objawy: zmianę dźwięku, zapach spalin, kontrolkę.
Objawy i ich najczęstsze przyczyny
- głośny, basowy dźwięk – przerdzewiały lub przepalony tłumik albo nieszczelne połączenie rur,
- buczenie przy przyspieszaniu i syk przy zimnym silniku – pęknięty łącznik elastyczny albo nieszczelny kolektor,
- stuki i brzęczenie pod podłogą – urwane gumowe zawieszenie wydechu albo poluzowana osłona termiczna,
- spadek mocy i wyższe spalanie – zatkany katalizator lub filtr cząstek stałych,
- kontrolka silnika – często błąd sondy lambda, sprawności katalizatora albo zapełnienia filtra,
- zapach spalin w kabinie – nieszczelność przed tłumikami albo zaciąganie spalin przez nieszczelną klapę bagażnika.
Spaliny w kabinie to sprawa pilna. Zawierają tlenek węgla, który nie ma zapachu, a powoduje senność i bóle głowy. W takiej sytuacji jedź z uchylonymi szybami i jak najszybciej sprawdź auto. Inne przyczyny wyjaśnia zapach spalin w samochodzie.
Jak przedłużyć życie wydechu
Najwięcej szkodzą mu krótkie trasy. Na zimnym wydechu skrapla się woda, która nie zdąży odparować i od środka przyspiesza korozję tłumików. W dieslach z filtrem cząstek stałych krótkie odcinki nie pozwalają też na wypalenie sadzy. Dlatego co jakiś czas dobrze jest przejechać dłuższą trasę przy stałej prędkości.
Katalizator niszczy niespalone paliwo. Gdy silnik ma wypadające zapłony, np. przez uszkodzoną cewkę albo świecę, paliwo dopala się we wkładzie, przegrzewa go i może go stopić. Migająca kontrolka silnika oznacza właśnie takie wypadanie zapłonów i wymaga szybkiej reakcji. Znaczenie ma też olej: w autach z filtrem cząstek stałych stosuje się oleje o niskiej zawartości popiołów, zgodne z normą producenta.
Uważaj na wysokie krawężniki, progi zwalniające i koleiny. Uderzenie potrafi zgnieść rurę, urwać zawieszenie albo uszkodzić łącznik elastyczny.
Naprawa, regeneracja czy usunięcie filtra
Tłumik albo odcinek rury zwykle wymienia się na nowy, bo przerdzewiałe elementy rzadko nadają się do łatania. Zapchany filtr cząstek stałych często można wyczyścić, o ile ceramiczny wkład nie jest pęknięty ani stopiony – tak wygląda regeneracja filtra DPF. Usunięcie filtra lub katalizatora jest niezgodne z przepisami, a auto nie przejdzie badania technicznego.
Jeśli zauważasz któryś z tych objawów, sprawdź, na czym polega naprawa układu wydechowego w IRMAR.