Luz albo zatarcie sworznia wahacza dają objawy, które łatwo pomylić z innymi usterkami zawieszenia: stuki, skrzypienie, luz na kierownicy i gorsze prowadzenie auta.
Sworzeń wahacza występuje w każdym współczesnym samochodzie osobowym, zwykle na przedniej osi. Pracuje pod dużymi przeciążeniami, zwłaszcza gdy auto często jeździ po dziurawych i nierównych drogach. Czasem wystarczy raz wjechać w dużą dziurę z dużą prędkością (zimą nietrudno o to), żeby poważnie uszkodzić sworzeń. Starzeje się też jego zewnętrzna, gumowa osłona. Dlatego objawy awarii pojawiają się częściej w autach starszych i z dużym przebiegiem.
Wiek i przebieg to jednak nie wszystko. Częsta, szybka jazda po dziurawych drogach może szybko uszkodzić sworzeń także w nowszym aucie.
Co grozi przy zużytym sworzniu wahacza?
Objawy zużytego sworznia to poważne ostrzeżenie, którego nie wolno lekceważyć. Jeżeli przegub kulowy całkowicie się zerwie, koło może wypiąć się podczas jazdy. Częściej dochodzi do przekrzywienia koła, co też jest bardzo niebezpieczne. Dlatego trzeba reagować szybko, a do czasu naprawy unikać jazdy z dużą prędkością i po nierównej nawierzchni.
Objawy uszkodzonego sworznia wahacza
W sworzniu najczęściej psuje się gumowa osłona zewnętrzna. Po jej uszkodzeniu wycieka smar, a do środka dostaje się woda i brud. Panewka z poliamidu szybciej się wtedy wyciera. Przegub kulowy zaczyna się zacierać, a często także korodować. Ten sam skutek daje starzenie się gumowej osłony, która z czasem wykrusza się i pęka. Mocne uderzenie może uszkodzić osłonę, panewkę, a nawet cały przegub.
Uszkodzony sworzeń wahacza daje następujące objawy:
- stukanie z podwozia, zwłaszcza na nierównościach (występuje przy wszystkich awariach zawieszenia, więc samo w sobie nie wskazuje na sworzeń);
- skrzypienie podczas wolnej jazdy;
- lekki luz na kierownicy;
- w skrajnych przypadkach (wybicie wahacza) przekrzywienie koła;
- gorsze prowadzenie: auto nie utrzymuje prostego toru jazdy bez ciągłych korekt kierownicą (podobnie zachowuje się samochód z uszkodzonymi tulejami wahaczy, tzw. silentblockami).
Objawy uszkodzonego sworznia są więc podobne do objawów zużycia innych części zawieszenia. Przed naprawą potrzebna jest diagnostyka w warsztacie albo na stacji kontroli pojazdów.
Jeżeli nie wiadomo, który element stuka, najpierw trzeba sprawdzić luzy na całej osi, a dopiero potem zaplanować naprawę zawieszenia i układu kierowniczego.
Naprawa sworznia wahacza
Sposób naprawy zależy od rodzaju wahacza w samochodzie. Pierwsza metoda to wymiana kompletnego wahacza na nowy. Tak naprawia się wahacze nierozbieralne, a takie są zwykle wahacze aluminiowe. Druga metoda to montaż nowego sworznia z zestawu naprawczego. Nie jest to skomplikowane: mechanik odkręca sworzeń od wahacza i od zwrotnicy, a potem montuje nowy. Sworznie są dostępne razem z nowymi śrubami i nakrętkami. Śruby trzeba dokręcić momentem zalecanym przez producenta samochodu.
Kolejne etapy tej pracy, wymianę parami i kontrolę geometrii po naprawie opisujemy w poradniku o wymianie sworznia wahacza.
Kiedy ze zużytym sworzniem jechać do warsztatu
Stuki z przodu auta, luz na kierownicy albo przekrzywione koło to sygnał, żeby nie odkładać kontroli. Jeżeli mechanik potwierdzi wybity sworzeń, naprawą jest wymiana sworznia albo całego wahacza, zależnie od konstrukcji zawieszenia.