Pasek rozrządu wymienia się według terminu producenta, podanego w kilometrach i w latach, np. co 60 tys. km albo co 5 lat, zależnie od tego, co nastąpi pierwsze. Łańcuch rozrządu nie ma sztywnego interwału. Wymienia się go, gdy pojawią się objawy zużycia, a we współczesnych małych silnikach bywa to już po 100–200 tys. km.
Termin zawsze dotyczy konkretnego silnika, a nie ogólnie diesli czy benzyn. Są też sytuacje, w których rozrząd trzeba wymienić wcześniej.
Wymiana rozrządu – dlaczego trzeba o niej pamiętać?
Napęd rozrządu, czyli pasek albo łańcuch, pilnuje, żeby zawory otwierały się i zamykały przy ściśle określonym położeniu tłoków. Jeśli ta synchronizacja się rozjedzie, w większości silników tłoki uderzają w zawory. Naprawa tak uszkodzonego silnika często przestaje się opłacać.
Nawet jeśli do zderzenia nie dojdzie, pasek albo łańcuch, który przeskoczył, rozstraja silnik. Pojawia się utrata mocy, gaśnięcie, błędy układu zmiennych faz rozrządu i inne poważne problemy.
Do uszkodzenia napędu rozrządu najczęściej prowadzą:
- zerwanie paska: przez jego wiek, uszkodzenie mechaniczne, kontakt z olejem lub innymi płynami albo awarię napędzanego podzespołu, który stawia coraz większy opór;
- przeskoczenie paska lub łańcucha: przez ich wyciągnięcie, zużyty napinacz, zużyte koła zębate albo inne uszkodzenia;
- złe smarowanie: dotyczy łańcucha z hydraulicznym napinaczem oraz pasków pracujących w kąpieli olejowej; za mało oleju, za niskie ciśnienie, stary lub źle dobrany olej sprawiają, że napinacz nie trzyma napięcia, a łańcuch się wyciąga i może przeskoczyć;
- awaria pompy cieczy chłodzącej (najczęściej) albo pompy oleju: zużyte łożysko hałasuje i stawia opór, co może skończyć się zerwaniem paska lub łańcucha;
- błędy montażu: koła wałków rozrządu i wału korbowego muszą stać dokładnie według znaków, unieruchomione blokadami rozrządu, a mechanik musi wiedzieć, w którą stronę wolno je obracać.
Poradniki typu „wymiana rozrządu krok po kroku” nie zastąpią blokad, narzędzi i znajomości konkretnego silnika. Źle założony rozrząd może się zerwać albo powodować nieprawidłową pracę silnika.
Wymiana paska rozrządu – co ile?
Interwał podaje producent auta w instrukcji lub w książce serwisowej, zwykle w dwóch wartościach: przebiegu i czasu. Obowiązuje ta, która minie pierwsza. Pasek starzeje się także wtedy, gdy auto mało jeździ.
Przy jeździe głównie po mieście i na krótkich odcinkach część producentów i mechaników zaleca skrócenie interwału o 10–20%.
Pasek wymienia się też poza harmonogramem:
- po zakupie używanego auta, jeśli nie ma potwierdzenia ostatniej wymiany; to zwykła zasada ograniczonego zaufania do sprzedającego;
- zawsze, gdy pasek trzeba zdjąć przy innej naprawie, np. uszczelniaczy wału korbowego albo wałka rozrządu.
Pasek rozrządu zwykle nie ostrzega przed zerwaniem, dlatego wymianę rozrządu planuje się według przebiegu i daty, a nie według objawów.
Wymiana łańcucha rozrządu
Łańcuch rozrządu nie ma określonego interwału. Producenci zalecają wymianę, gdy pojawią się oznaki zużycia, przede wszystkim grzechotanie i inne hałasy spod maski.
Nie oznacza to, że łańcuch jest wieczny. We współczesnych, małolitrażowych silnikach z bezpośrednim wtryskiem i turbodoładowaniem wymiana łańcucha rozrządu bywa potrzebna po 100–200 tys. km, zależnie od konstrukcji, oleju i sposobu eksploatacji.
Ile trwa wymiana rozrządu?
To zależy od dostępu do rozrządu. W niektórych autach napęd rozrządu wymienia się w 2 godziny, w innych zajmuje to cały dzień, bo trzeba zdemontować dużo osprzętu, a w części konstrukcji nawet wyjąć silnik.
Czasami trzeba wymienić także elementy dodatkowe…
Przy wymianie rozrządu wymienia się zwykle także pompę cieczy chłodzącej, jeśli jest napędzana przez rozrząd. Często trzeba wymienić też napinacz i rolki, a przy łańcuchu również ślizgi. Najlepiej kupować kompletne zestawy rozrządu z paskiem lub łańcuchem i elementami towarzyszącymi. W skrajnych przypadkach do wymiany są także koła zębate albo wałek rozrządu.
Silniki benzynowe i wysokoprężne – czy są te same interwały?
Często pada pytanie, co ile wymieniać rozrząd w dieslu, a co ile w benzynie. Rodzaj paliwa nie decyduje o interwale. Producent określa go dla konkretnego typu silnika, dlatego dwa diesle mogą mieć zupełnie różne terminy wymiany.
Jak nie zapomnieć o wymianie rozrządu?
Po wymianie zapisz datę i przebieg na naklejce przyklejonej od spodu maski. Wystarczy otworzyć maskę, żeby wiedzieć, kiedy wypada następna wymiana. Te same dane warto mieć w książce serwisowej.
Jaką rolę pełni napęd rozrządu w samochodzie?
Napęd rozrządu przenosi obrót z koła na wale korbowym na koła wałków rozrządu. Stosuje się koła zębate, bo przeniesienie napędu musi być bardzo dokładne. Wałki rozrządu otwierają i zamykają zawory dolotowe i wylotowe, a wał korbowy porusza tłokami. Zawory muszą pracować przy ściśle określonym położeniu tłoków w cylindrach.
Czym różni się pasek od łańcucha i jakie są wady i zalety obu rozwiązań, opisujemy w artykule rozrząd na pasku i łańcuchu.
Wymiana rozrządu w IRMAR
Wymiana rozrządu wymaga blokad i narzędzi dopasowanych do silnika oraz dużej dokładności. W IRMAR wymieniamy rozrząd na pasku i na łańcuchu. Cenę podajemy po sprawdzeniu auta, przed rozpoczęciem pracy.