Amortyzator utrzymuje koła przy nawierzchni drogi i tłumi drgania. Gdy przestaje działać prawidłowo, wydłuża się droga hamowania, a auto gorzej się prowadzi. Dlatego objawów jego zużycia nie należy lekceważyć.
Do czego służą amortyzatory w samochodzie i jak wpływają na bezpieczeństwo jazdy?
Amortyzatory w samochodzie mają dwa zadania:
- Pierwsze, najważniejsze: utrzymanie stałego kontaktu kół z nawierzchnią drogi. Bez względu na to, czy nawierzchnia jest równa, asfaltowa, pofałdowana czy luźna (szutrowa albo piaszczysta), koło ma zawsze do niej przylegać. Tylko wtedy koła mogą przenosić siłę napędową, a auto właściwie reaguje na ruchy kierownicą. Od tego zależą też droga hamowania i działanie aktywnych systemów bezpieczeństwa.
- Drugie, dodatkowe: tłumienie drgań, które wpływa na komfort jazdy i trwałość podzespołów zamontowanych do podwozia albo ramy auta.
W autach osobowych stosuje się zwykle jeden amortyzator na koło. Amortyzator w aucie znajdziesz więc przy każdym kole: z przodu zwykle w kolumnie razem ze sprężyną, z tyłu często osobno, obok sprężyny.
Budowa amortyzatora
Standardowy amortyzator składa się z takich części jak:
- Tuleje metalowe;
- Zbiornik wyrównawczy;
- Cylinder roboczy;
- Tłok;
- Tłoczysko;
- Prowadnica tłoczyska;
- Zawór denny;
- Osłona gumowa;
- Mocowanie amortyzatora;
- W przednim zawieszeniu z kolumną McPhersona dochodzi górne łożysko amortyzatora. Odpowiada ono za obracanie się amortyzatora przy skręcie koła.
Amortyzator przedni i tylny mają taką samą budowę. Jedyną różnicą są wspomniane łożyska w amortyzatorach zblokowanych ze sprężynami w kolumnach McPhersona.
We wnętrzu amortyzatora musi znajdować się czynnik tłumiący. Stosuje się trzy rodzaje amortyzatorów samochodowych:
- Amortyzatory gazowe – czynnikiem roboczym jest olej, a gaz pod wysokim ciśnieniem ogranicza jego spienianie;
- Amortyzatory olejowe – czynnikiem tłumiącym jest olej;
- Amortyzatory o zmiennej sile tłumienia – mają dodatkowe elementy, które np. utrudniają albo ułatwiają przepływ oleju. Inne rozwiązanie to elementy metalowe w oleju i specjalne cewki elektryczne. Kierowca może wtedy wybrać charakterystykę jazdy: bardzo komfortową albo sportową.
Jak dbać o amortyzatory?
Przede wszystkim unikaj jazdy po dziurawych drogach i nie przeciążaj samochodu. Reaguj też na objawy awarii: mocne kołysanie, podatność na boczne podmuchy wiatru, gorsze prowadzenie, włączanie się ABS przy lekkim hamowaniu, wycieki oleju z amortyzatorów olejowych i wydłużoną drogę hamowania. Każdy z nich to powód, żeby jak najszybciej pojechać do mechanika.
Stan amortyzatorów jest sprawdzany podczas corocznego badania technicznego na Stacji Kontroli Pojazdów.
Skrzypienie przy ugięciu zawieszenia często pochodzi z górnych mocowań amortyzatorów. Inne możliwe źródła takich dźwięków: przyczyny skrzypienia z okolic podwozia.
Naprawa czy wymiana amortyzatora?
Wymienić można łożysko amortyzatora albo jego górną gumę. Samego amortyzatora się nie naprawia ani nie regeneruje, tylko montuje się nowy.
Amortyzatory dobiera się do konkretnego auta, biorąc pod uwagę markę, model, rodzaj nadwozia i wersję silnikową. Wiele sklepów umożliwia dobór amortyzatora po numerze VIN. Nie trzeba kupować najdroższych. Najbardziej opłacalne są zwykle zamienniki średniej jakości: trwałe i dużo tańsze od amortyzatorów OEM (oryginalnych, jak na pierwszy montaż).
Jeżeli objawy wskazują na zużyte amortyzatory, wyciek albo hałas z okolic kolumny, w grę wchodzi wymiana amortyzatorów, sprężyn i mocowań, a po niej, jeśli trzeba, ustawienie geometrii kół.