Problemy z rozrusznikiem najczęściej pojawiają się w autach z dużym przebiegiem, ale zepsuty rozrusznik zdarza się też w młodszych samochodach. Objawy są dość charakterystyczne: cisza po przekręceniu kluczyka, pojedyncze kliknięcie, zgrzyt albo zbyt wolne kręcenie silnikiem. Część z nich daje jednak również słaby akumulator albo zła masa, dlatego dobrze wiedzieć, jak to rozróżnić.
Rozrusznik zużywa się przede wszystkim od liczby uruchomień. Auta jeżdżące na krótkich odcinkach – dostawcze, kurierskie, taksówki, samochody przedstawicieli handlowych – odpalają kilkadziesiąt razy dziennie, więc ich rozruszniki pracują znacznie ciężej. Rozrusznikowi szkodzi też długie kręcenie silnikiem, który nie chce zapalić, oraz wilgoć i olej kapiący z nieszczelnego silnika.
Podstawowe informacje o rozruszniku
Za co odpowiada rozrusznik w samochodzie? To silnik elektryczny prądu stałego, który obraca wałem korbowym, dopóki silnik spalinowy nie zacznie pracować samodzielnie. Dawniej robiło się to korbą. Po przekręceniu kluczyka albo naciśnięciu przycisku START prąd z akumulatora płynie przez włącznik elektromagnetyczny, nazywany automatem, do rozrusznika. Rozrusznik pobiera bardzo duży prąd, dlatego stan akumulatora, klem i przewodu masowego ma tu ogromne znaczenie.
Automat wypycha zębnik ze sprzęgłem jednokierunkowym, czyli bendiks, który zazębia się z wieńcem koła zamachowego. Gdy silnik zapali, bendiks się cofa, a sprzęgło chroni rozrusznik przed rozkręceniem przez pracujący silnik.
Zepsuty rozrusznik w samochodzie najpierw utrudnia, a potem całkowicie uniemożliwia uruchomienie auta. Przy kolejnych próbach szybko rozładowuje też akumulator.
Awaria rozrusznika – objawy
Kierowcy często sami dobijają rozrusznik. Gdy silnik nie chce zapalić, kręcą nim raz za razem, aż uzwojenie się przegrzeje i spali. Jednorazowo nie kręć dłużej niż ok. 10 sekund, a między próbami odczekaj ok. pół minuty do minuty, żeby rozrusznik ostygł, a akumulator odpoczął.
Objawy zepsutego, niesprawnego rozrusznika w aucie są następujące:
- po przekręceniu kluczyka nic się nie dzieje albo słychać tylko kliknięcie;
- rozrusznik kręci za wolno i silnik nie zapala, choć akumulator jest naładowany;
- rozrusznik raz działa, a raz nie – tak zachowuje się padający rozrusznik ze zużytymi szczotkami albo wypalonymi stykami automatu;
- zgrzyt i hałas przy rozruchu – zużyty bendiks albo wieniec koła zamachowego;
- rozrusznik wyje, ale nie obraca wałem – bendiks nie zazębia się z kołem zamachowym;
- rozrusznik kręci dalej po zapaleniu silnika, czyli zawieszony rozrusznik – zaklejone styki automatu lub zablokowany bendiks;
- zapach spalenizny, dym albo gorący przewód – zwarcie w rozruszniku lub w jego zasilaniu.
Objawy rozrusznika w dieslu i w benzynie są podobne. Diesel ma wyższy stopień sprężania i potrzebuje mocniejszego rozruchu, więc słabnący rozrusznik szybciej zdradza się w nim zimą: silnik kręci ciężko i długo nie zapala.
Jeśli rozrusznik w ogóle nie działa, przyczyna bywa prozaiczna: uszkodzony przekaźnik rozrusznika, bezpiecznik, styk w stacyjce albo brak masy na rozruszniku. Objawy uszkodzonego przekaźnika to całkowity brak reakcji albo samo pstrykanie przekaźnika bez pracy rozrusznika. Brak masy daje podobny efekt, a przy tym połączenie potrafi się mocno nagrzewać.
Gdy rozrusznik kręci normalnie, a silnik mimo to nie zapala, problem leży gdzie indziej – w zasilaniu paliwem, zapłonie albo zabezpieczeniu antykradzieżowym. Tak może objawiać się np. usterka immobilisera.
Jak sprawdzić rozrusznik bez wyjmowania
Najpierw akumulator: napięcie na postoju i to, czy przy kręceniu nie spada zbyt mocno. Potem klemy i przewód masowy. Miernikiem można zmierzyć spadek napięcia między plusem akumulatora a zaciskiem rozrusznika oraz między blokiem silnika a minusem akumulatora w trakcie kręcenia. Duży spadek wskazuje na przewód albo masę, a nie na sam rozrusznik. Dopiero gdy zasilanie jest w porządku, a rozrusznik dalej nie kręci, winny jest najpewniej on. Dokładne sprawdzenie rozrusznika na stole probierczym wykonuje się po jego wymontowaniu.
Sprawdzanie rozrusznika „na krótko”, czyli mostkowanie zacisków automatu, jest ryzykowne: auto pozostawione na biegu może ruszyć, a iskra przy akumulatorze bywa niebezpieczna. Zepsuty rozrusznik – jak odpalić auto? Samochód z manualną skrzynią czasem da się uruchomić na pych, w automacie to nie działa. Kable rozruchowe nie pomogą, jeśli winny jest rozrusznik, a nie akumulator.
Naprawa rozrusznika
Naprawa rozrusznika rzadko oznacza zakup nowego. Najczęściej zużywają się szczotki, tulejki, bendiks i styki automatu, a te elementy wymienia się podczas regeneracji. Po regeneracji rozrusznik sprawdza się pod obciążeniem. Wymiana rozrusznika na nowy ma sens, gdy uzwojenia są spalone, obudowa pęknięta albo regeneracja kosztowałaby podobnie jak nowy rozrusznik.
Rozrusznik – kiedy wymienić lub oddać do regeneracji? Gdy objawy zużycia wracają mimo sprawnego akumulatora i przewodów, gdy przy każdym rozruchu słychać zgrzyt albo rozrusznik kręci coraz wolniej. Odkładanie naprawy może skończyć się uszkodzeniem wieńca koła zamachowego, a to już znacznie poważniejsza naprawa.
Naprawa i regeneracja rozrusznika w IRMAR
Sprawdzamy cały obwód rozruchu: akumulator, przewody, masę, przekaźnik i spadki napięcia podczas kręcenia. Jeśli winny jest rozrusznik, wymontowujemy go i po regeneracji rozrusznika montujemy z powrotem. Część typów regenerujemy sami, część trafia do sprawdzonego podwykonawcy, a ty niczym się nie zajmujesz. Gdy nowa część kosztuje podobnie jak regeneracja, proponujemy nową. Warsztat IRMAR działa przy ul. Makuszyńskiego 19 w Krakowie – jeśli auto w ogóle nie odpala, trzeba je do nas dostarczyć na lawecie lub na holu.