Silnik w aucie osobowym pracuje zwykle w temperaturze ok. 90°C, a w części nowszych aut nieco ponad 100°C – także w upał. Jeżeli wskazówka temperatury wyraźnie wychodzi ponad swój normalny poziom, coś jest nie w porządku. Najczęściej winny jest układ chłodzenia – termostat, wentylator chłodnicy albo ubytek płynu. Rzadziej przyczyna leży w sterowaniu zapłonem i zasilaniem silnika.
Awarie układu chłodzenia zdarzają się przez cały rok, ale najwięcej przegrzanych silników jest w pierwsze upalne dni lata. Temperaturę pokazuje wskaźnik na desce rozdzielczej, a w części aut tylko kontrolka. Pojedynczy, chwilowy skok wskazania nie musi oznaczać awarii. Jeżeli jednak temperatura długo utrzymuje się za wysoko albo rośnie za każdym razem w podobnych warunkach, nie wolno tego lekceważyć.
Objawy przegrzewania silnika
- wskazówka temperatury wyraźnie powyżej zwykłego położenia albo w czerwonym polu
- zapalona czerwona kontrolka temperatury płynu chłodniczego
- para spod maski albo słodkawy zapach płynu chłodniczego
- spadek mocy silnika, a w benzynie także metaliczne stuki przy przyspieszaniu
- wentylator chłodnicy pracuje bez przerwy albo nie włącza się wcale
Najczęstsze przyczyny przegrzewania
Mało kto regularnie kontroluje układ chłodzenia, a to właśnie jego usterki najczęściej powodują przegrzewanie. Zwykle są też najłatwiejsze do zauważenia. Typowe przyczyny to nieszczelności i ubytek płynu, zablokowany termostat, niedziałający wentylator chłodnicy, zabrudzona chłodnica – z zewnątrz (liście, owady, błoto) albo od środka (osad i kamień) – oraz zapowietrzenie układu.
Przegrzewanie w korku czy na trasie
Moment, w którym rośnie temperatura, podpowiada przyczynę. Jeśli silnik grzeje się w korku, a w czasie jazdy temperatura wraca do normy, podejrzany jest wentylator albo jego sterowanie. Gdy temperatura rośnie przy szybkiej jeździe i pod obciążeniem, częściej winna jest zapchana chłodnica, słaba pompa wody albo termostat, który nie otwiera się do końca. Zimne powietrze z nawiewu przy wysokiej temperaturze silnika zwykle oznacza za mało płynu albo powietrze w układzie.
Pompa wody, korek zbiorniczka i czujnik temperatury
Zużyta pompa wody słabo tłoczy płyn albo przecieka przy łożysku. Niesprawny korek zbiorniczka nie trzyma ciśnienia, przez co płyn wrze w niższej temperaturze. Zdarza się też, że silnik wcale się nie przegrzewa, a błędne wskazania daje czujnik temperatury płynu chłodzącego. Ten sam czujnik może źle sterować wentylatorem i wtedy przegrzanie staje się realne.
Niesprawny termostat zwykle się nie naprawia – rozwiązaniem jest wymiana termostatu. Przy wyciekach, zapchanej chłodnicy albo niesprawnej pompie wody trzeba sprawdzić cały układ chłodzenia; często kończy się to wymianą chłodnicy albo płukaniem układu.
Co zrobić, gdy silnik się przegrzewa w trakcie jazdy
- Wyłącz klimatyzację, a ogrzewanie ustaw na maksimum z najszybszym nawiewem. Nagrzewnica odbierze część ciepła z silnika.
- Jeśli temperatura nie spada, zjedź w bezpieczne miejsce i wyłącz silnik.
- Nie odkręcaj korka zbiorniczka na gorącym silniku. Płyn jest pod ciśnieniem i może poparzyć.
- Po ostygnięciu sprawdź poziom płynu. Awaryjnie można dolać wody destylowanej, ale potem płyn trzeba uzupełnić właściwym preparatem i sprawdzić stężenie.
- Gdy temperatura znów rośnie zaraz po ruszeniu, nie jedź dalej. Bezpieczniej jest wezwać pomoc drogową.
Czym grozi jazda na przegrzanym silniku
Nie zwlekaj, gdy widzisz pierwsze oznaki przegrzewania. Jazda na przegrzanym silniku najmocniej uderza w głowicę, uszczelkę pod głowicą, tłoki i pierścienie, a to naprawy trudne i drogie. Jeśli po przegrzaniu ubywa płynu bez widocznego wycieku, z wydechu idzie biały dym albo w zbiorniczku pojawiają się bąbelki, podejrzenie pada na uszczelkę pod głowicą – wtedy potrzebna jest naprawa głowicy silnika.
Jak zapobiegać przegrzewaniu silnika
Poziom płynu sprawdzaj na zimnym silniku, mniej więcej raz w miesiącu i przed dłuższą trasą. Płyn chłodniczy się starzeje i traci dodatki chroniące przed korozją i osadami. Dlatego wymiana płynu chłodniczego według zaleceń producenta chroni pompę wody, chłodnicę i nagrzewnicę. Przed latem dobrze jest oczyścić chłodnicę z zewnątrz i sprawdzić, czy wentylator włącza się po rozgrzaniu silnika.
Przegrzanie rzadko pojawia się bez ostrzeżenia. Rosnąca temperatura, ubytki płynu czy mokre ślady pod autem łatwo i tanio sprawdzić, zanim ucierpi głowica.