Układ chłodzenia utrzymuje silnik w temperaturze roboczej i nie pozwala mu się przegrzać. Tworzy go kilka podzespołów, które muszą działać razem: pompa, termostat, chłodnica, wentylator i czujnik temperatury.
Dawniej w samochodach spotykało się dwa rodzaje chłodzenia: powietrzne i cieczowe, z wymuszonym obiegiem cieczy. Od wielu lat w autach stosuje się praktycznie wyłącznie układ cieczowy. Chłodzenie powietrzem zostało głównie w małych jednośladach.
Jaką rolę pełni układ chłodniczy w samochodzie?
Układ chłodniczy samochodu pełni cztery podstawowe zadania:
- Odprowadzanie nadmiarowego ciepła z silnika spalinowego (silnika benzynowego albo silnika diesla);
- Chłodzenie dodatkowych podzespołów, podpiętych pod układ chłodzenia: chłodnicy oleju silnikowego, chłodnicy oleju przekładniowego w automatycznej skrzyni biegów, chłodnicy spalin zaworu EGR, reduktora gazu w samochodach z instalacją LPG;
- Utrzymywanie temperatury roboczej silnika;
- Oddawanie ciepła do układu ogrzewania kabiny samochodu, za pośrednictwem nagrzewnicy i wentylatora elektrycznego.
Budowa układu chłodniczego w samochodzie
Układ chłodzenia samochodu z silnikiem spalinowym składa się z następujących podzespołów:
- Pompy cieczy chłodzącej (popularnie: pompy wody), napędzanej paskiem rozrządu, łańcuchem rozrządu albo osobnym paskiem – zależnie od silnika. Pompa wprawia płyn w ruch i wymusza jego obieg w całym układzie.
- Kanałów chłodzących w bloku i głowicy silnika. Płyn przepływa przez nie, odbiera nadmiar ciepła i utrzymuje silnik w temperaturze roboczej.
- Nagrzewnicy – małej chłodnicy w kabinie, przez którą przepływa gorący płyn. Ciepło z niej trafia do wnętrza auta, gdy kierowca włącza ogrzewanie. W części aut przepływ płynu przez nagrzewnicę otwiera zawór, w innych płyn płynie stale, a temperaturą nawiewu sterują klapy.
- Gumowych przewodów chłodniczych.
- Termostatu – zaworu, który otwiera się, gdy płyn osiągnie odpowiednią temperaturę. Po uruchomieniu zimnego silnika płyn krąży w tak zwanym małym obiegu, z pominięciem chłodnicy, więc silnik i olej szybciej się nagrzewają. Po osiągnięciu temperatury roboczej (ok. 90°C) termostat się otwiera i płyn trafia do dużego obiegu, przez chłodnicę.
- Chłodnicy samochodowej, zamontowanej z przodu auta. Budowa chłodnicy samochodowej jest prosta: dwa zbiorniki połączone rdzeniem z cienkich rurek i metalowych lamelek. Gorący płyn wpływa do jednego zbiornika, przepływa rurkami i oddaje ciepło powietrzu, które przechodzi między lamelkami. Podczas jazdy chłodnicę schładza pęd powietrza – atrapa i otwory w zderzaku kierują je właśnie na nią.
- Wentylatora chłodnicy. Włącza się, gdy auto jedzie bardzo wolno, stoi w korku, pracuje na biegu jałowym albo gdy jest bardzo gorąco – wtedy zastępuje pęd powietrza. Producenci stosują wentylatory elektryczne albo napędzane sprzęgłem wiskotycznym.
- Czujnika temperatury płynu chłodniczego – niewielkiego elementu, który przekazuje sterownikowi silnika informację o temperaturze płynu. Na podstawie jego odczytu sterownik włącza też elektryczny wentylator chłodnicy.
Schemat układu chłodzenia wygląda w uproszczeniu tak: pompa tłoczy płyn przez kanały w bloku i głowicy silnika. Na zimnym silniku płyn wraca do pompy z pominięciem chłodnicy (mały obieg). Gdy termostat się otworzy, płyn płynie do chłodnicy, oddaje tam ciepło i wraca do silnika (duży obieg). Część gorącego płynu przepływa też przez nagrzewnicę, a zbiorniczek wyrównawczy przejmuje nadmiar płynu, który rozszerza się podczas pracy.
Nowe elementy układu chłodzenia w najnowszych samochodach
Opisany wyżej schemat to prosty układ chłodzenia, stosowany w starszych autach. W nowszych samochodach zmieniło się kilka rzeczy. W wielu nowszych silnikach stosuje się termostaty sterowane elektronicznie – sterownik silnika sam reguluje temperaturę płynu, zależnie od obciążenia. Część producentów aut spalinowych i wielu producentów hybryd stosuje też pompy cieczy napędzane elektrycznie. Sterownik zmienia ich obroty, a więc i przepływ płynu, w zależności od potrzeb.
Naprawa i serwis układu chłodzenia w IRMAR
Jeśli silnik się przegrzewa, ubywa płynu albo ogrzewanie działa słabo, przyjedź do IRMAR przy ul. Makuszyńskiego 19 w Krakowie. Na miejscu robimy naprawę układu chłodzenia i wymianę chłodnicy, wymieniamy termostat, wentylator i pompę wody, płuczemy układ i sprawdzamy jego szczelność testem ciśnieniowym.