Drogi ekspresowe skracają czas podróży i odciążają drogi lokalne. Obowiązują na nich jednak inne zasady niż na zwykłych trasach, a przy większych prędkościach każdy błąd ma poważniejsze skutki. Oto najważniejsze reguły poruszania się po ekspresówkach.
Drogi ekspresowe oznacza się literą S przed numerem. Są przeznaczone wyłącznie dla ruchu pojazdów samochodowych – nie mogą się po nich poruszać piesi, rowerzyści, motorowery ani pojazdy zaprzęgowe. Na drogę ekspresową nie wjadą też m.in. pojazdy wolnobieżne, które nie mogą jechać z odpowiednią prędkością. Początek i koniec drogi ekspresowej wskazują znaki D-7 i D-8.
Drogi ekspresowe definiuje ustawa o drogach publicznych. Skrzyżowania z innymi drogami są na nich co do zasady wielopoziomowe, w postaci węzłów – skrzyżowania jednopoziomowe dopuszcza się tylko wyjątkowo. Dla samochodów osobowych przejazd drogą ekspresową jest bezpłatny, co odróżnia ją od części autostrad.
Droga ekspresowa jednojezdniowa i dwujezdniowa
Ekspresówki mają jedną albo dwie jezdnie. Droga ekspresowa dwujezdniowa ma osobne jezdnie dla każdego kierunku, oddzielone pasem dzielącym, zwykle z barierami. Na drodze ekspresowej jednojezdniowej ruch w obu kierunkach odbywa się na jednej jezdni, więc wyprzedzanie wymaga takiej samej ostrożności jak na zwykłej drodze krajowej.
Ograniczenia prędkości na drodze ekspresowej
- 120 km/h – samochód osobowy, motocykl i samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t na drodze ekspresowej dwujezdniowej,
- 100 km/h – te same pojazdy na drodze ekspresowej jednojezdniowej,
- 80 km/h – samochód osobowy z przyczepą, autobus i samochód ciężarowy powyżej 3,5 t.
Znaki mogą obniżać limit, np. na łącznicach węzłów, w tunelach i w rejonie robót drogowych. Za przekroczenie prędkości i inne wykroczenia grożą mandat i punkty karne.
Czego nie wolno robić na drodze ekspresowej?
- cofać,
- zawracać – wyjątkiem są tylko miejsca do tego wyznaczone,
- zatrzymywać się i parkować poza miejscami do tego wyznaczonymi, np. miejscami obsługi podróżnych (MOP); wyjątkiem jest awaria lub inna sytuacja przymusowa.
Kultura jazdy autostradą i drogą ekspresową
Na drogach szybkiego ruchu jedź prawym pasem, a lewym tylko wyprzedzaj. Kierowca, który bez potrzeby zajmuje lewy pas, blokuje innych i prowokuje niebezpieczne wyprzedzanie z prawej strony. Zmianę pasa zawsze sygnalizuj kierunkowskazem z wyprzedzeniem i sprawdzaj martwe pole.
Na autostradzie i drodze ekspresowej trzeba utrzymywać odstęp od poprzedzającego pojazdu nie mniejszy niż liczba metrów równa połowie prędkości w km/h. Przy 120 km/h to co najmniej 60 m. Ciężarówki wyprzedzaj sprawnie – długa jazda obok naczepy ogranicza widoczność obu kierowcom i utrudnia ruch.
Gdy ruch zwalnia i tworzy się zator, kierowcy muszą utworzyć korytarz życia: auta z lewego pasa zjeżdżają maksymalnie w lewo, a z pozostałych pasów – w prawo. Przy zwężeniu jezdni z dwóch pasów do jednego obowiązuje jazda na suwak – auta włączają się naprzemiennie dopiero w miejscu zwężenia. W rejonie robót drogowych, gdzie jezdnia bywa zwężona do jednego pasa, przestrzegaj znaków i ograniczeń prędkości.
Na długiej trasie zagrożeniem jest monotonia. Zmęczony kierowca zagapia się i za późno reaguje, np. na nagle hamujące auto. Planuj krótkie przerwy na MOP-ach, zanim pojawi się senność. Pilnuj też swojego zjazdu – jeśli go przegapisz, spokojnie jedź do następnego węzła.
Awaria na drodze ekspresowej
Gdy auto się zepsuje, zjedź możliwie najdalej na pas awaryjny lub pobocze i włącz światła awaryjne. Trójkąt ostrzegawczy ustaw 100 m za pojazdem. Pasażerowie powinni wysiąść od strony pobocza i czekać za barierą. Potem niezwłocznie wezwij pomoc.
Holowanie na drodze ekspresowej jest dozwolone, ale z limitem prędkości 60 km/h i obowiązkiem oznakowania pojazdów. Na autostradzie zepsute auto może zabrać tylko pomoc drogowa. Zasady opisuje holowanie auta na drodze szybkiego ruchu.
Szybka jazda mocno obciąża opony. Przed dłuższą trasą drogą ekspresową sprawdź ciśnienie – dopasowane do obciążenia auta – i stan bieżnika. Zrobisz to w wulkanizacji IRMAR w Krakowie.